उत्कलदेशं पूर्वम् इन्द्रद्युम्नः नाम राजा पालयति स्म । सः महान् देवभक्तः । सः भगवतः निमित्तं पुरीनगरे भव्यं मन्दिरं निर्मितवान् । मन्दिरकार्यसमाप्तेः अनन्तरं कदाचित् सः निश्चिन्ततया सुप्तवान् आसीत्। तदा तदीये स्वप्ने प्रत्यक्षीभूय भगवान् जगन्नाथः उक्तवान् "भक्ताग्रेसर ! भवतः कार्येण अहं सन्तुष्टः अस्मि । भवान् यत् इच्छति तत् प्रार्थयतु" इति ।
तदा इन्द्रद्युम्नः उक्तवान् "भगवन् ! फलापेक्षया मया एतत् कार्यं न कृतम् । अतः अहं किमपि न इच्छामि" इति ।
एतत् श्रुत्वा देवः जगन्नाथः पुनः उक्तवान् - "भवान् प्रतिफलापेक्षां विना कार्य यत् कृतवान् तत् सन्तोषकरम् एव । अहं सन्तोषेण स्वयं यत् ददामि तस्य स्वीकारे न कोऽपि दोषः । अतः अपेक्षितं वरं प्रार्थयतु तावत्" इति ।
"भगवन् ! वरेण अनुग्रहणीयम् एव इति भवतः सङ्कल्पः अस्ति चेत् मम अल्पाम् अपेक्षां पूरयतु तावत् । मम वंशे इतःपरं कोऽपि जीवितः यथा न तिष्ठेत् तथा वरेण अनुगृह्णातु कृपया" इति प्रार्थितवान् इन्द्रद्युम्न: ।
तदा देवः आश्चर्येण पृष्टवान् "भक्तवर ! का एषा विचित्रा अपेक्षा भवतः ? अष्टादश पुत्राः सन्ति खलु भवतः ? किं तेषां सर्वेषाम् अपि मरणम् इच्छति भवान् ? किमर्थम् एवम् ?" इति ।
एतत् श्रुत्वा इन्द्रद्युम्रः गाम्भीर्यमिश्रितेन स्वरेण उक्तवान् "एतस्य विशालस्य मन्दिरस्य, भवतः मूर्तेः प्रतिष्ठापनस्य च श्रेयः मम वंशेन प्राप्तम् अस्ति। यदि मम वंशे अग्रे केऽपि भवेयुः तर्हि ते अहङ्कारेण वशीकृताः भवेयुः । 'मम पित्रा, पितामहेन वा कृतम् एतत् महत् कार्यम्' इति वदन्तः गर्वम् अनुभवन्तः च ते निःस्वार्थभावनाजनितं पुण्यफलं नाशयेयुः । अतः एव मम प्रार्थना यत् मम वंशे इतःपरं कोऽपि न भवेत् इति" इति । जगन्नाथः 'तथास्तु' इति उक्तवान् । अचिरात् एव इन्द्रद्युम्नस्य वंशः समूलम् उच्छिन्नः जातः ।
पुरीप्रवेशमार्गे 'अठरनला' नामिका श्मशानभूमिः अस्ति, यत्र च इन्द्रद्युम्नस्य अष्टादशपुत्राणां स्मारकाणि अद्यपि द्रष्टुं शक्यानि ।
सम्भाषणसन्देश:, अगस्त १९९५