केरलराज्यस्य कस्मिंश्चित् ग्रामे कृष्णः नाम प्रसिद्धः चित्रकारः वसति स्म । तस्य कुटुम्बं लघु । तत्र तस्य माता, पत्नी, पुत्रद्वयं च आसीत् । ते धनिकाः तु न आसन् । चित्रकलया कृष्णः यावत् धनं सम्पादयति तावत् तेषां जीवनार्थं पर्याप्तं भवति स्म ।
एकस्मिन् दिने रात्रौ सर्वे शयनं कृतवन्तः आसन् । तदा ते पार्श्वगृहतः आक्रन्दनं श्रुतवन्तः । कृष्णः झटिति उत्थाय बहिः आगत्य दृष्टवान् । पार्श्वगृहं अग्निना ज्वलत् आसीत् । गृहस्य अन्तः अग्नेः ज्वाला सर्वत्र प्रसृता आसीत् । गृहस्य अन्त: शिशुद्वयम् अस्ति इति सः ज्ञातवान् । गृहं प्रवेशः कष्टकरः आसीत् । तथापि कृष्णः झटिति अग्नेः मध्ये एव गृहं प्रविश्य शिशुद्वयमपि बहिः आनीतवान् । अग्नौ एव गतवान् इति कारणेन तस्य शरीरं पूर्ण दग्धम् आसीत् । चिकित्सालयं प्रति नयनात् पूर्वमेव सः दिवङ्गतः ।
तस्य परोपकारगुणं सर्वे जनाः श्लाघितवन्त: । केरलस्य प्रसिद्ध-पत्रिकायाः मातृभूम्याः व्यवस्थापकः एतं विषयं ज्ञात्वा तस्य कुटुम्बस्य साहाय्यं कर्तुम् इष्टवान् । पत्रिकायां प्रकटनद्वारा धनसाहाय्यं कर्तुं जनान् प्रार्थितवान् । केषुचित् दिनेषु एव चतुर्विंशतिसहस्रं रूप्यकाणि (रू. २४,०००) सङ्गृहीतानि ।
पत्रिकायाः व्यवस्थापकः तत् धनं स्वीकृत्य मित्रैः सह कृष्णस्य गृहं गतवान् । कृष्णस्य पत्नी तान् स्वागतीकृतवती । पश्चात् अन्तः गत्वा श्वश्रूम् आहूतवती । श्वश्रूः आगत्य तेषां कुशलवार्ता विचारितवती ।
सः व्यवस्थापकः कृष्णस्य प्रशंसां कुर्वन् "अम्ब ! भवत्या पुत्रः परोपकारार्थं प्राणान् एव अर्पितवान् अस्ति । वयं तु भवत्याः पुत्रशोकं दूरीकर्तुं न शक्नुमः । तथापि भवताम् अग्रिमजीवने साहाय्यं भवतु इति किञ्चित् धनं सङ्गृह्य आनीतवन्तः स्मः । कृपया एतत् धनं स्वीकरोतु" इति वदन् धनस्यूतं तस्याः पुरतः स्थापितवान् ।
तदा सा तत् धनम् अस्वीकुर्वती उक्तवती - "भोः, पुत्रस्य मरणं यावत् पीडयति ततोऽप्यधिकं प्रतिवेशिनां कष्टं मां पीडयति । अस्माकं तु वासार्थं गृहम् अस्ति । तेषां तदपि नास्ति । अतः कृपया भवन्तः एतेन धनेन तेषां निमित्तम् एकं गृहं निर्माय यच्छन्तु" इति ।
मातुः वचनं श्रुत्वा पत्रिकायाः व्यवस्थापकः स्तब्धः अभवत् ।
सम्भाषणसन्देश:, नोव्हेंबर १९९४