पूर्वं बर्मादेशे बौद्धभिक्षुः कश्चन आसीत् । उत्तमः कलाकारः सः कस्यचन बौद्धालयस्य निर्माणविन्यासं करोति स्म। स्वकार्ये तस्य महती श्रद्धा । भवननिर्माणं समाप्तप्रायम् आसीत् । शताधिकाः जनाः प्रत्यहं भवनं द्रष्टुम् आगच्छन्ति स्म । तथा आगतेषु कञ्चन निरुद्योगी बहुनि दिनानि यावत् तत्रैव स्थितवान् । भिक्षोः कार्यं प्रशंसन् तस्य कार्येषु सहकुर्वन् सः काले काले परिष्कारार्हान् अंशान् अपि ज्ञापयति स्म ।
भवनस्य मुख्यप्रवेशद्वारस्य विन्यासः निर्मातव्यः आसीत् । श्वेतपटस्य उपरि यदा भिक्षुः विन्यासं रचयितुम् आरब्धवान् तदा निरुद्योगी तस्य पृष्ठतः एव स्थितः आसीत् । भिक्षुणा कश्चन विन्यासः रचितः । अनुक्षणं निरुद्योगी 'एतस्य औन्नत्यम् अधिकम्' इति अकथयत् । भिक्षुणा अन्यत् चित्रं रचितम् । तस्य वैशाल्यम् आक्षिपत् निरुद्योगी । अन्यत् अरचयत् भिक्षुः । तत्रापि निरुद्योगिनः आक्षेपः आसीत् एव । एवमेव शताधिकानि चित्राणि रचितानि चेदपि तत्र सर्वत्र दोषः दश्यते स्म निरुद्योगिना ।
मासाः अतीताः । समग्रस्य भवनस्य निर्माणार्थं यावान् समयः यापितः तस्य अर्थभागः द्वारविन्यासनिर्माणाय एव यापितः आसीत् । तथापि न सिद्धः विन्यासः । एतस्मात् नितरां खिन्नः अभवत् भिक्षुः । स्वस्य कुशलतायाः विषये एव स्वयं सः संशयग्रस्तः जातः ।
विन्यासरचनाय विनियुज्य-मानाः सर्वे पटाः समाप्ताः, ऋते एकस्मात् पटात् । विपणिं गत्वा पटान् आनेतुं निरुद्योगिनं प्रेषित-वान् भिक्षुः । एकाकिना भिक्षुणा उपविश्य विन्यासः रचितः । होरामात्राभ्यन्तरे रचितं तत् चित्रम् अत्यद्भुतम् आसीत् । अतः भिक्षुः नितरां सन्तृप्तः। तावता विपणितः प्रत्यागतः निरुद्योगी चित्रं दृष्ट्वा बहुधा अश्लाघत ।
"अल्पे एव काले अद्भुतं चित्रं रचितं भवता । अस्य यशसः रहस्यं किम् ?'' इति पृष्टं तेन ।
तदा भिक्षुः अवदत् एतावन्ति दिनानि तव प्रीत्यर्थं मया चित्राणि रच्यन्ते स्म । सः यत्नः मम सहजताम् अनाशयत् । तव अस्तित्वं मया न विस्मर्यते स्म । अद्य अहं स्वकार्ये सर्वं विस्मृतवान् । केवलस्य आत्मसन्तोषस्य निमित्तम् अहं कार्यं कृतवान् । तस्मात् उत्तमः विन्यासः रचितः अभवत्। यावत् अन्यस्य प्रीत्यर्थं कार्यं क्रियते, तावत् अस्माकं कार्यं श्रेष्ठं न भवति; आत्मसन्तोषार्थं कृतं कार्यं भवति श्रेष्ठम्" इति ।
सम्भाषणसन्देशः, सप्टेम्बर २००८